Hep birden yapmak: Çoklu görev dikkatimizi bozuyor mu?

Bir yandan dizi, bir yandan telefon, bir yandan ders notları. “Çoklu ekran” kullanımı o kadar yaygın ki, bunun beynimize ne yaptığı sık sorulan bir soru. Bu konuda en çok anılan çalışma, 2009’daki bir PNAS makalesi.

İlk çalışma ne dedi?

Ophir, Nass ve Wagner, katılımcıları medya kullanım anketine göre “hafif” ve “ağır” medya çoklu görevcileri olarak ayırdı ve bilişsel kontrol testlerinde karşılaştırdı. Sonuç: Ağır çoklu görevciler, ilgisiz uyaranlara ve ilgisiz bellek içeriklerine daha açıktı; yani bilgiyi süzmekte zorlanıyorlardı [1]. Bu bulgu “çoklu görev beynimizi bozuyor” şeklinde yaygın bir kanıya dönüştü.

Tekrar denemeleri ve meta-analiz

2017’de Wiradhany ve Nieuwenstein, orijinal yöntemi kullanan iki tekrar çalışması yaptı ve bir meta-analiz yürüttü [2]:

• Tekrar çalışmalarının sonuçları çoğunlukla kesin değildi: istatistiksel kanıt ne etkinin varlığını ne yokluğunu güçlü biçimde destekledi.
• 39 etki büyüklüğünü kapsayan meta-analiz, ağır çoklu görev ile dikkatin dağılması arasında zayıf bir ilişki buldu; ama küçük çalışmaların yarattığı yanlılığı düzelttikten sonra bu ilişki istatistiksel olarak anlamlı kalmadı [2].

Yani “çoklu görevciler dikkat konusunda daha kötü” iddiası, düşünüldüğü kadar sağlam değil.

Bu, çoklu görevin zararsız olduğu anlamına gelmez

Burada iki farklı soruyu ayırmak gerekiyor:

1. “Çok çoklu görev yapan insanların dikkat yeteneği kalıcı olarak mı bozuluyor?” Kanıt zayıf ve tartışmalı [2].
2. “Görevler arasında geçiş yapmak o anki performansa mal oluyor mu?” Buna dair kanıt daha sağlam: Bir işi bitirmeden diğerine geçince dikkatin bir kısmı önceki işte kalıyor ve yeni işteki performans düşüyor [3].

İkincisini her gün yaşıyoruz. Yani çoklu görev “beyni bozuyor” olmasa bile, o anda işi yavaşlatıp stresi artırabiliyor.

Pratik sonuç

Kalıcı hasar paniğine gerek yok ama pratik bir ders var: Önemli bir işe odaklanacaksan tek şey yap. Bunu zorlaştıran şey çoğu zaman irade eksikliği değil, bir dokunuşla ulaşabildiğin uygulamalar. İşte bu yüzden bu uygulamaların önüne küçük bir mola koymak, dikkatin ihtiyacı olan alanı korumanın basit bir yolu olabilir.